Co oznacza zawołanie Surge Polonia?

Pewnie nie raz zastanawialiście się, wchodząc na sklep marki Surge Polonia, co oznaczają słowa Surge Polonia i jaka jest ich geneza? Czy nazwa została wymyślona przez twórców marki, czy też może ma ona jakieś głębsze znaczenie i historyczny rodowód? Ten syntetyczny artykuł rozwieje Wasze wątpliwości i być może zainspiruje do głębszego poznania naszej, zdumiewająco ciekawej historii…

Zawołanie Surge Polonia jest ściśle powiązane z polską historią, a ściślej z historią Wojska Polskiego. Posiada głęboką symbolikę i silne emocjonalnie przesłanie. Żeby przedstawić genezę zawołania musimy się przenieść do grudnia 1941 r.

Kpt. Maciej Kalenkiewicz

Kpt. Maciej Kalenkiewicz

Kapitan Maciej Kalenkiewicz – zasłużony oficer operacyjny, który przyłożył swoją organizatorską rękę przy tworzeniu Samodzielnej Brygady Spadochronowej na Wyspach, przygotowywał się do skoku do „Kraju”. Dodatkową misją jaką mu zlecił generał Stanisław Sosabowski było „zorganizowanie” sztandaru dla nowo sformowanej jednostki Wojska Polskiego: W jednej z naszych rozmów – wspominał Sosabowski – na temat brygady i jej związania z Krajem powstał projekt, aby sztandar nasz został wykonany w Warszawie i stamtąd był nam przysłany. Z tą naszą prośbą poleciał Kalenkiewicz do Kraju.

Kalenkiewicz po przykrych perypetiach przy zrzucie w końcu dotarł do Warszawy. Za jego sprawą w stolicy polskiej konspiracji zawiązano komitet, który miał zorganizować chorągiew dla Brygady. W warunkach niemieckiego terroru było to nie lada wyczynem, ale udało się! Zastanawiano się, pisała słynna pisarka Zofia Kossak, jaki napis ma widnieć na jednej stronie? Na drugiej? Zagadnienie było poważne […] Postanowiono nawrócić odważnie do starej jedynie słusznej tradycji i wyszyć na sztandarze dwa największe, a najprostsze słowa: Bóg i Ojczyzna.

Nierównie dłuższe narady wypadło poświęcić godłu z drugiej stronie oraz rysunkowi. Graficy znosili coraz to nowe projekty. Historycy, wojskowi, społecznicy wysuwali swoje postulaty, a szara brać konspiracyjna nie milczała. W owianych urokiem przeszłości komnatkach Panien Kanoniczek, przyjętych za główną kwaterę sprawy sztandarowej, mnożyły się posiedzenia. Na zewnątrz patrole niemieckie rewidowały każdego przechodnia, węszyły za lada szmerem, a tu rozkładano plany, porównywano projekty, zawzięcie dyskutując co lepiej napisać: „Surge” – czy – Wstań!?

Ostatecznie ustalono hasło „Surge Polonia„, co oznacza „Powstań Polsko„. Zwrot pochodzi od łacińskich słów: „Surge” (Wstań) oraz „Polonia” (Polska). Do dzisiaj nie wiemy kto wymyślił to zawołanie. Nawet generał Sosabowski w swoich wspomnieniach nie zamieścił nazwiska autora tego hasła.

Sztandar Samodzielnej Brygady Spadochronowej z zawołaniem Surge Polonia

Sztandar Samodzielnej Brygady Spadochronowej z zawołaniem Surge Polonia

3 listopada 1942 r. w Warszawie odbyła się uroczystość poświęcenia sztandaru . Matkami chrzestnymi zostały Maria Kann oraz Zofia Kossak. Po uroczystości sztandar (nadano mu nawet pseudonim – „Michałek”) musiano schować. Dopiero w nocy z 15 na 16 kwietnia 1944 r. chorągiew Brygady przewieziono drogą lotniczą w ramach akcji „Most nr 1” z Kraju do Wielkiej Brytanii.

Główny zainteresowany losem sztandaru – generał Sosabowski, nie miał pojęcia, że sztandar znalazł się już na Wyspach. Wkrótce wezwano go przed oblicze Naczelnego Wodza – generała Kazimierza Sosnkowskiego. Informacje jakie mu przekazał, były zaskakujące: Wyciągając ze swego biurka zwój owinięty w papier, powiedział krótko: – To pańskiej brygadzie Warszawa przysłała sztandar. Proszę uzupełnić w nim, co potrzeba i przygotować uroczystość wręczenia go przez Pana Prezydenta. Chcę, by uroczystość ta była godna sztandaru, któryście otrzymali.

Sztandar zawieziono do miejsca stacjonowania Brygady. Wykończono jego obszycia, zaopatrzono w dzrzewiec oraz głowicę (wykonano ją na wzór głowicy ze sztandaru 21 pp. „Dzieci Warszawy”, którym Sosabowski dowodził w czasie kampanii Polskiej 1939 r.).

Sztandar Surge Polonia

15 czerwca 1944 r. Poczet sztandarowy Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Fot. valka.cz

15 czerwca 1944 r. sztandar uroczyście wręczył Brygadzie Prezydent RP Władysław Raczkiewicz. We fragmencie aktu nadania sztandaru napisano: Tym – co nas w trwaniu najbardziej umacnia i krzepi – to nie rozmiłowanie w poświęceniu i palmie męczeństwa, to wiara, że idą dni Wielkiej Przemiany, dni polskiego czynu i chwały. Musi jeno ktoś przyjść i moc ową wyzwolić. Iskrę rzucić. Browar na Solcu zapalić! Musi ktoś przyjść i zawołać: Surge Polonia!

Głęboka symbolika sztandaru i jego zawołania motywowała polskich spadochroniarzy do wielkich czynów pod Arnhem we wrześniu 1944 r. To piękne zawołanie powraca w nowej postaci. Inspiruje ono dzisiaj nowe pokolenia. Nas zainspirowało do stworzenia marki odzieży patriotycznej, której naczelnym celem jest krzewienie polskiego patriotyzmu wśród młodego pokolenia Polaków.

Print Friendly, PDF & Email
  • Udostępnij

  • Pewnie Ci się spodoba:

    O autorze Zobacz wszystkie wpisy autora

    Mateusz Staroń

    Mateusz Staroń

    Historyk, współzałożyciel pierwszej na świecie marki odzieży patriotycznej Surge Polonia. Wyróżniony w konkursie IPN-u na "Najlepszy Debiut Historyczny Roku 2010 r." Autor publikacji naukowych m. in. książki "Likwidacja Polskiego Korpusu Posiłkowego w 1918 r." oraz artykułów popularyzatorskich na blogu Surge Polonia. Jego wielkimi pasjami są historia i góry.

    • ez_lo

      Surge Polonia to zawołanie po łacinie. Stąd wymowa sugerowana na stronie sklepu jest mocno zastanawiająca, bo stanowi mieszankę angielsko-łacińską.
      Prawidłowa (zdawałoby się) wymowa powinna brzmieć: [surge polonia].

      Nawiasem mówiąc prawidłowa wymowa wersji angielskiej bliższa jest [serdż].

      • Hnz

        Też mnie to zastanawia, jak to w końcu jest ?

        • sdadssss

          po prostu „surge polonia” czyta się tak samo jak pisze

    • Kazik

      Czołem Wielkiej Polsce!

    • D0min!k

      jestem dumny z historii Polski, teraźniejszości się wstydzę, a przyszłości boję.

    • MATEo

      Faktycznie wersja angielska brzmi [serdż] ale jest to zawołanie łacińskie , wieć bedzię brzmiało:
      [surdże Polonia]

      • konopni

        człowiecze jakie „dż”, czyta się tak samo jak pisze 🙂

    • anton

      Słowa „surge Polonia” pochodzą z języka łacińskiego – „surge” jest to tryb rozkazujący (imperativus) od czasownika koniugacji III „surgere”. „Polonia” to oczywiście nazwa Polski w języku łacińskim (w jęz. angielskim Poland). Tak więc słowa „Surge Polonia” należy wymawiać dokładnie tak jak się je pisze. Nie powinno się wymawiać słowa „surge”, jak w języku angielskim /sɜːdʒ/, ponieważ powstaje wówczas śmieszna mieszanka w stylu „love Polska”. To tak jakbyśmy słowa „semper fidelis” czytali /semper fajdelis/.

    • pary

      W tekście jest – w dzrzewiec , a powinno być – w drzewce

    • Kamil

      Surge Polonia oznacza Powstań Polsko.